Po wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 i czerwcowej opinii Rzecznika Generalnego w sprawie C-831/24 sektor bankowy pracuje nad programem ugód w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD).
Prezes Związku Banków Polskich potwierdził pod koniec czerwca, że prace nad rozwiązaniem sektorowym są „dosyć zaawansowane”, a pierwsi kredytobiorcy — na razie pojedynczo — otrzymują już propozycje zwrotu części odsetek.
Jeżeli taka propozycja trafi także do Ciebie, warto wiedzieć, co najprawdopodobniej będzie zawierała, jak ją policzyć i o co zapytać, zanim cokolwiek podpiszesz.
Skąd pomysł banków na ugody
23 kwietnia 2026 r. TSUE orzekł w sprawie C-744/24, że bank nie może naliczać umownych odsetek od skredytowanych kosztów kredytu — prowizji, opłat czy składek ubezpieczeniowych — a więc od kwot, które nigdy nie zostały konsumentowi wypłacone.
11 czerwca 2026 r. Rzecznik Generalny TSUE Dean Spielmann w opinii do sprawy C-831/24 wskazał ponadto, że sąd krajowy powinien z urzędu badać, czy umowa kredytu spełnia wymogi informacyjne — a nie ograniczać się do zarzutów podniesionych przez konsumenta.
O obu rozstrzygnięciach pisałem w poprzednich wpisach.
Skala potencjalnych roszczeń jest — według szacunków samego sektora — bardzo duża: Związek Banków Polskich mówi o ponad 20 mln wykonywanych umów o łącznej wartości ok. 240 mld zł, a Komitet Stabilności Finansowej dwukrotnie wskazywał SKD jako istotny czynnik ryzyka (dla porządku: według NBP koszty te nie powinny zagrozić stabilności sektora).
W tym otoczeniu banki — podobnie jak wcześniej w sporach frankowych — rozważają zamknięcie części sporów ugodami, zanim sprawy trafią do sądów.
Co według doniesień mają zawierać propozycje ugód
Zastrzeżenie na wstępie: na dzień publikacji tego wpisu (początek lipca 2026 r.) nie ogłoszono jeszcze oficjalnego programu ugód.
Z doniesień prasowych (Business Insider Polska, Bankier.pl) oraz wypowiedzi prezesa ZBP wynika natomiast, że rozważana konstrukcja wygląda następująco:
- bank zwraca odsetki naliczone od skredytowanych kosztów (prowizji, składki ubezpieczeniowej) — i tylko je; sama prowizja, składka oraz odsetki od kapitału pozostają w banku. Pojedyncze propozycje tego rodzaju już do klientów trafiają;
- w zamian klient miałby zrzec się dalszych roszczeń z umowy — w tym roszczenia o pełną sankcję kredytu darmowego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Tę część konstrukcji media opisują na razie jako przewidywaną, nie potwierdzoną.
Jeżeli propozycje przyjmą taki kształt, kluczowa będzie właśnie klauzula zrzeczenia się roszczeń.
To ona przesądzi, że po podpisaniu ugody nie będzie już można dochodzić pozostałej — zwykle znacznie większej — części roszczenia, nawet gdyby kolejne orzeczenia TSUE (a spraw w toku jest kilka) okazały się dla konsumentów korzystne.
Policzmy na przykładzie
Przyjmijmy przykładową umowę: 50 000 zł wypłaconego kapitału, 5 000 zł skredytowanej prowizji, 3 000 zł skredytowanej składki ubezpieczeniowej, 5 lat spłaty, oprocentowanie 10% w skali roku, odsetki naliczane od pełnej kwoty 58 000 zł.
Ugoda w rozważanym kształcie: zwrot odsetek naliczonych od 8 000 zł skredytowanych kosztów to — przy pełnym okresie spłaty — około 2 000–2 200 zł (mniej, jeśli kredyt trwa krócej).
Pełna SKD: konsument zwraca wyłącznie wypłacony kapitał, bez odsetek, prowizji i innych kosztów. W tym samym przykładzie łączna wartość odsetek i skredytowanych kosztów to około 24 000 zł (ok. 16 000 zł odsetek przy pełnym okresie spłaty oraz 8 000 zł kosztów). Rzeczywista korzyść zależy od przebiegu spłaty i od tego, czy kredyt jest jeszcze aktywny — w sprawach tej wielkości mówimy zwykle o kilkunastu do dwudziestu kilku tysięcy złotych.
Różnica jest więc — w tym przykładzie — mniej więcej dziesięciokrotna.
Podkreślam jednak: to szacunek, nie gwarancja. Aby SKD znalazła zastosowanie, sąd musi stwierdzić naruszenie przez bank obowiązków wymienionych w art. 45 ust. 1 u.k.k., a orzecznictwo w tych sprawach nie jest jeszcze jednolite.
Uczciwie o stanowisku drugiej strony
Dla pełnego obrazu: sektor bankowy konsekwentnie kwestionuje, by z wyroku C-744/24 automatycznie wynikała sankcja kredytu darmowego, i powołuje się na korzystne dla siebie orzeczenia części sądów powszechnych.
Spór o skutki naruszeń jest w toku, a kolejne pytania prejudycjalne czekają na rozstrzygnięcie w Luksemburgu. Właśnie dlatego nie każda umowa daje mocne podstawy do SKD — i dlatego decyzję o przyjęciu albo odrzuceniu ugody warto oprzeć na analizie konkretnej umowy, a nie na nagłówkach prasowych.
Kiedy ugoda może być rozsądnym wyborem
- gdy umowa zawiera co najwyżej drobne uchybienia i podstawy do SKD są słabe — wtedy propozycja banku może realnie odpowiadać wartości roszczenia;
- gdy roczny termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. jest na wyczerpaniu, a na pełną procedurę brakuje już czasu (o terminie niżej);
- gdy świadomie przedkładasz szybkie zakończenie sprawy nad maksymalizację kwoty — to Twoje prawo; rolą prawnika jest zadbać, by była to decyzja poinformowana, a nie podjęta pod presją.
O terminie — ważne zastrzeżenie
Uprawnienie do skorzystania z SKD wygasa po upływie roku „od dnia wykonania umowy” (art. 45 ust. 5 u.k.k.).
W orzecznictwie przeważa wykładnia korzystna dla konsumentów, zgodnie z którą chodzi o wykonanie umowy przez obie strony — w praktyce więc o spłatę kredytu.
Banki tę wykładnię kwestionują, a pytanie o początek biegu terminu trafiło wiosną 2026 r. do TSUE.
Dopóki spór nie zostanie rozstrzygnięty, bezpieczniej jest zakładać scenariusz mniej korzystny i nie odkładać decyzji na później.
Praktyczne wskazówki, zanim odpowiesz bankowi
- Nie podpisuj od razu — poproś o czas na analizę. W praktyce banki zwykle przedłużają termin na wniosek klienta, choć gwarancji tu nie ma.
- Prowadź komunikację pisemnie — łatwiej o precyzję i o dowody poczynionych ustaleń.
- Poproś o pełną treść ugody, w szczególności o dokładne brzmienie klauzuli zrzeczenia się roszczeń. Zakres zrzeczenia bywa przedmiotem negocjacji.
- Zapytaj o skutki podatkowe proponowanego zwrotu i zweryfikuj je przed podpisaniem.
- Pamiętaj, że ugoda jest umową — uchylenie się od jej skutków po podpisaniu jest możliwe tylko wyjątkowo (art. 918 k.c. istotnie ogranicza możliwość powołania się na błąd).
Jak mogę pomóc
Jeżeli otrzymałeś propozycję ugody — albo chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa w ogóle daje podstawy do SKD — oferuję bezpłatną, niezobowiązującą analizę umowy oraz propozycji banku.
Obejmuje ona ocenę podstaw do SKD, szacunek wartości roszczenia, porównanie go z ofertą banku i rekomendację: podpisać, negocjować czy skierować sprawę do sądu.
Odpowiedź otrzymasz pisemnie, w ciągu kilku dni roboczych.
Zapraszam do kontaktu.
Marcin Marusiński
radca prawny
***
Wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Sytuacja każdego kredytobiorcy wymaga indywidualnej oceny. Stan prawny i faktyczny na 3 lipca 2026 r.
***
Rzecznik Generalny TSUE po stronie kredytobiorców — opinia w sprawie C-831/24 (Machski)
Niespełna dwa miesiące po przełomowym wyroku TSUE w sprawie C-744/24 polscy kredytobiorcy otrzymali kolejny silny sygnał z Luksemburga.
W dniu 11 czerwca 2026 r. Rzecznik Generalny Dean Spielmann przedstawił opinię w polskiej sprawie C-831/24 (Machski) — i opinia ta po raz kolejny ustawia ciężar dowodu po stronie banków [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }