Przez lata WIBOR był traktowany jak nienaruszalna podstawa oprocentowania kredytów złotowych. Dziś coraz więcej sądów w Polsce przyznaje kredytobiorcom rację – i zasądza zwrot nadpłat, eliminuje wskaźnik z umów, a niekiedy unieważnia całe umowy kredytowe.
Co zmieniło się w ostatnich miesiącach i czy Twój kredyt nadaje się do zakwestionowania?
Czym jest WIBOR i dlaczego budzi wątpliwości?
WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to wskaźnik, który przez dekady wyznaczał koszt kredytów złotowych w Polsce. Oprocentowanie kredytu opartego na WIBOR liczyło się według prostej formuły: marża banku + WIBOR. Gdy wskaźnik rósł – rosła też rata.
Problem w tym, że WIBOR nigdy nie był wskaźnikiem opartym na rzeczywistych transakcjach. Jego wartość ustalały deklaratywnie wybrane banki, a kredytobiorcy nie mieli żadnej możliwości zweryfikowania, jak ta liczba powstaje. Przede wszystkim jednak – banki przez lata nie informowały klientów rzetelnie o ryzyku zmiennej stopy procentowej, nie tłumaczyły mechanizmu ustalania wskaźnika ani nie wskazywały, kto i na jakich zasadach go wyznacza.
To właśnie ten brak przejrzystości stał się główną podstawą prawną roszczeń. Zgodnie z art. 385¹ Kodeksu cywilnego oraz unijną dyrektywą 93/13/EWG o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich – postanowienie umowne, które nie zostało sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, może zostać uznane za klauzulę niedozwoloną (abuzywną).
Co dają wyroki w sprawach o WIBOR?
W zależności od okoliczności konkretnej sprawy, korzystny wyrok może oznaczać:
1. Usunięcie WIBOR z umowy (tzw. „odWIBORowienie”)
Sąd wykreśla klauzulę dotyczącą WIBOR, a oprocentowanie opiera się wyłącznie na marży banku. Rata może spaść nawet o 20–40%, a bank jest zobowiązany do zwrotu lub zaliczenia na poczet przyszłych rat kwot nadpłaconych od początku kredytu.
2. Unieważnienie całej umowy kredytowej
W najdalej idącym scenariuszu sąd uznaje, że po wyeliminowaniu wadliwej klauzuli umowa nie może w ogóle obowiązywać. Kredytobiorca oddaje jedynie pożyczony kapitał, a bank zwraca wszystkie pobrane odsetki, prowizje i inne opłaty. Hipoteka zostaje wykreślona z księgi wieczystej.
3. Zabezpieczenie roszczenia przed wyrokiem
Już na etapie procesu można złożyć wniosek o zabezpieczenie – jeśli sąd go uwzględni, w trakcie trwania postępowania kredytobiorca płaci raty liczone wyłącznie od marży (bez WIBOR). To natychmiastowa ulga finansowa, jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy.
Przełomowe wyroki: co wydarzyło się w 2025 i na początku 2026 roku?
Sąd Okręgowy w Suwałkach – przełom, który dał sygnał całej Polsce
Sąd Okręgowy w Suwałkach jako pierwszy w Polsce stwierdził, że cały stosunek prawny wynikający z umowy kredytu złotowego oprocentowanego WIBOR-em nie istnieje. Sąd zbadał, czy bank należycie poinformował konsumenta o naturze wskaźnika, sposobie jego kształtowania i związanym z nim ryzyku.
Okazało się, że załącznik o ryzyku zmiennego oprocentowania był dokumentem blankietowym – pracownik banku przesłuchany w charakterze świadka sam przyznał, że nie potrafił wyjaśnić, kto tworzy WIBOR ani jak działa mechanizm fixingu. Sąd uznał klauzule za abuzywne i orzekł, że po ich wyeliminowaniu umowa nie może dalej funkcjonować – zasądzając jednocześnie na rzecz kredytobiorców zwrot blisko 246 tysięcy złotych wraz z odsetkami i kosztami procesu.
20 listopada 2025 r. – dwa wyroki w jednym dniu
Symboliczną datą dla spraw o WIBOR stał się 20 listopada 2025 roku: tego samego dnia w dwóch różnych miastach polskie sądy orzekły na korzyść kredytobiorców.
Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej (sygn. I C 1283/24) uznał za nieważną umowę kredytu hipotecznego zawartą w 2015 roku. Bank musiał zwrócić kredytobiorcom ponad 171 tysięcy złotych wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami postępowania. Sąd wprost wskazał, że dyrektywa 93/13/EWG ma pełne zastosowanie do złotowych umów kredytowych opartych na zmiennym oprocentowaniu referencyjnym WIBOR – i że bank nie spełnił ciążących na nim obowiązków informacyjnych.
Jednocześnie Sąd Okręgowy w Suwałkach (sygn. I C 600/23) unieważnił umowę kredytu hipotecznego z 2021 roku, wskazując na niejasne przedstawienie mechanizmu zmiany oprocentowania i brak pełnej informacji o ryzyku stawki WIBOR.
Olsztyn i Jelenia Góra – WIBOR wykreślony z rat
Sąd Okręgowy w Olsztynie (sygn. I C 207/25, sierpień 2025 r.) oraz Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze (sygn. I C 383/24, listopad 2025 r.) poszły inną ścieżką: zamiast unieważniać całe umowy, wykreśliły WIBOR z mechanizmu oprocentowania.
Oba sądy potwierdziły, że kredytobiorcy nie zostali prawidłowo poinformowani o tym, czym jest wskaźnik WIBOR, jak jest ustalany i jaki ma wpływ na ratę kredytu. Klienci, którzy nadpłacili raty w związku ze wzrostem WIBOR-u, mogą domagać się zwrotu tych środków i w przyszłości płacić raty znacznie niższe – bez doliczania wskaźnika.
Skala zjawiska rośnie dynamicznie
Do końca trzeciego kwartału 2025 roku w polskich sądach okręgowych toczyło się ponad 5 000 spraw dotyczących kredytów opartych o WIBOR. Liczba nowych pozwów złożonych w 2025 roku była o ponad 60–84% wyższa niż rok wcześniej. Korzystne orzeczenia zapadły już w Suwałkach, Bielsku-Białej, Olsztynie, Jeleniej Górze, Szczecinie, Koninie i innych miastach – z różnymi bankami po stronie pozwanej, w tym VeloBank, BNP Paribas, Pekao, Millennium i Santander.
Co powiedział Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE)?
W czerwcu 2025 roku TSUE wydał wyrok w sprawie C-471/24, który dotyczył bezpośrednio kredytów złotowych opartych o WIBOR. Trybunał potwierdził, że klauzule WIBOR podlegają kontroli sądowej na gruncie dyrektywy 93/13 – to fundament dla polskich sądów, by oceniać te postanowienia pod kątem uczciwości.
TSUE wskazał jednocześnie wielopoziomowy system obowiązków, który bank powinien był spełnić wobec konsumenta: zindywidualizowany formularz ESIS, symulacja pesymistyczna oparta na danych historycznych, informacja o konsekwencjach braku górnego limitu oprocentowania, wskazanie nazwy administratora wskaźnika. Jeśli bank nie wywiązał się z tych obowiązków – a z wyroków polskich sądów wynika, że w wielu przypadkach tak właśnie było – klauzula WIBOR może zostać uznana za abuzywną.
Kto może zakwestionować swój kredyt?
Możliwość złożenia pozwu mają praktycznie wszystkie osoby posiadające:
kredyt hipoteczny (mieszkaniowy) ze zmiennym oprocentowaniem opartym o WIBOR,
kredyt konsumencki lub refinansowy oparty o WIBOR,
umowę, w której RRSO zostało obliczone nieprawidłowo,
umowę zawartą w latach 2016–2023 (choć starsze umowy również nadają się do analizy).
Największe szanse na korzystne rozstrzygnięcie mają umowy, w których bank nie przedstawił symulacji wzrostu raty przy pesymistycznym scenariuszu zmian stóp procentowych, stosował lakoniczne formułki o ryzyku zmiennej stopy oraz nie wyjaśnił jasno, kto i w jaki sposób ustala wartość WIBOR.
Warto pamiętać, że nie każda umowa jest identyczna – wynik sprawy zależy od konkretnych zapisów i okoliczności towarzyszących jej zawarciu. Dlatego pierwszym krokiem zawsze powinna być profesjonalna analiza dokumentacji kredytowej.
Co z planowaną likwidacją WIBOR i wprowadzeniem WIRON?
Trwają prace nad zastąpieniem WIBOR nowym wskaźnikiem – WIRON-em, opartym na rzeczywistych transakcjach overnight. Według części analiz, publikacja WIBOR ma zostać zaprzestana definitywnie około 2027 roku.
Kluczowa informacja dla kredytobiorców: planowana likwidacja WIBOR nie zamyka drogi do roszczeń. Wymiana wskaźnika w systemie finansowym nie naprawia błędów, które banki popełniły wobec konsumentów w przeszłości. Jeśli umowa była zawarta z naruszeniem obowiązków informacyjnych, kredytobiorca może dochodzić zwrotu nadpłat niezależnie od tego, czy WIBOR nadal funkcjonuje na rynku.
Jakie kroki podjąć?
Jeśli masz kredyt złotowy ze zmiennym oprocentowaniem opartym o WIBOR, warto:
Zebrać dokumenty – umowę kredytową, harmonogram spłat, wszystkie aneksy i regulaminy związane z oprocentowaniem.
Zlecić bezpłatną analizę umowy– wyspecjalizowana kancelaria oceni, czy Twoja umowa zawiera postanowienia, które mogą być uznane za abuzywne, i wyliczy potencjalną wartość roszczenia.
Rozważyć wniosek o zabezpieczenie – obniżenie rat już na czas trwania procesu jest możliwe i coraz częściej uwzględniane przez sądy.
Nie czekać zbyt długo – roszczenia z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przedawniają się, a im więcej czasu mija od zawarcia umowy, tym mniejsza część nadpłat może być objęta roszczeniem.
Podsumowanie
Sprawa kredytów opartych na WIBOR przestała być teorią. Polskie sądy – w Suwałkach, Bielsku-Białej, Olsztynie, Jeleniej Górze i wielu innych miastach – wydają wyroki unieważniające umowy lub eliminujące wskaźnik z rat. TSUE potwierdził, że kontrola sądowa klauzul WIBOR jest dopuszczalna i konieczna. Liczba pozwów rośnie z miesiąca na miesiąc.
Jeśli masz kredyt złotowy ze zmiennym oprocentowaniem, nie czekaj – sprawdź, czy Twoja umowa spełnia standardy, których banki często nie dotrzymywały. Bezpłatna analiza umowy to pierwszy krok, który nic nie kosztuje, a może zmienić Twoją sytuację finansową na lata.
autor:
Mariusz Plichta
radca prawny
*Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna i wymaga analizy konkretnych dokumentów przez wykwalifikowanego prawnika.*
***
Sankcja kredytu darmowego
Naprawdę myślisz, że bank jest Ci winien pieniądze? Sankcja kredytu darmowego – przeczytaj mój wpis i przekonaj się sam czy i jak możesz z niej skorzystać.
Co to jest sankcja kredytu darmowego? – To określenie opisujące mechanizm zawarty w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, pozwalający kredytobiorcy na spłatę kredytu bez odsetek i kosztów w przypadku naruszeń określonych wymagań stawianych umowie kredytowej… [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }